Zgodnie z tymi przepisami samorządy mogą przeprowadzić konsultacje społeczne w wypadkach przewidzianych ustawą (wtedy są one obowiązkowe) oraz w innych sprawach ważnych dla wspólnot samorządowych (fakultatywnie).  Zasady i tryb przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami określają uchwały rad odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego (gmin, miast, powiatów, województw).

Jednym z podstawowych i najczęściej stosowanych elementów procesów konsultacji społecznych są spotkania. Zapewniają one z jednej strony największą możliwość dialogu i interakcji pomiędzy organizatorami i interesariuszami procesu, ale z drugiej w przypadku braku odpowiedniego przygotowania niosą wiele ryzyk i wypaczają cel leżący  u podstaw takiej formy komunikacji społecznej jakim jest dialog i dochodzenie do kompromisu.

Wśród klasycznych spotkań konsultacyjnych wymienić można dwie podstawowe formuły:

1. otwarte spotkanie konsultacyjne - które ze względu na dostępność dla szerokiego grona interesariuszy  wymagają dobrego przygotowania i dużego zaangażowania organizatorów. Ich celem jest prezentacja ogólnych informacji o problematyce konsultacji, oraz uzyskanie równie generalnych opinii czy informacji nt. nastawienia społeczności do wstępnych propozycji władz samorządowych czy inwestora.  Przybywają na nie wszyscy chętni i po prezentacji przedmiotu konsultacji, wyrażają swoje opinie, poglądy i stanowiska. Wadą tego typu spotkań jest właśnie taka duża przypadkowość osób uczestniczących a co za tym idzie brak możliwości stricte merytorycznej, dogłębnej dyskusji na temat propozycji.

Przykład zaproszenia na otwarte spotkanie konsultacyjne w sprawie budowy stopnia wodnego na Wiśle. źródło: www.energawisla.pl