Odpady i produkty uboczne z rolnictwa
Odpady i produkty uboczne z rolnictwa
Ilość gnojowicy w przemysłowym chowie bydła i trzody chlewnej jest różna i zależy od technologii utrzymania zwierząt, sposobu mycia stanowisk, techniki zgarniania gnojowicy ze stanowisk itp. W zależności od ilości zużytej wody, stężenie substancji zawartych w gnojowicy jest zróżnicowane, może ona zawierać zanieczyszczenia nieorganiczne, takie jak piasek czy drobny żwir. Charakterystyka gnojowicy [Hus 1995, Maćkowiak 2003]:
- odczyn pH 6,5-7,9,
- gęstość właściwa 0,9-1,4 g/cm3 (średnio 1,0 g/cm3),
- temp. zamarzania - 2oC (zwiększa wówczas objętość o 11-12%),
- przy magazynowaniu ulega rozwarstwieniu (zawartość s.m. w kożuchu wynosi ok. 18%, zaś w części osadowej do 65%),
- zawiera mikroelementy, niezbędne do przemian biochemicznych w komorze fermentacyjnej,
- stosunek C : N w gnojowicy bydlęcej wynosi średnio 6,8 : 1.
Tabela 1. Wydajność biogazu z odchodów zwierząt

Źródło: Myczko A. (red.). 2011. Budowa i eksploatacja biogazowni rolniczych. Poradnik dla inwestorów zainteresowanych budową biogazowni rolniczych. Instytut Technologiczno-Przyrodniczy w Falentach Oddział w Poznaniu.
Gnojowica, ze względu na niską zawartość suchej masy, dobrze łączy się z kosubstratami o wysokiej zawartości suchej masy. Gnojowicę można doprowadzać do biogazowni bezpośrednio (rurociągiem) lub za pośrednictwem zbiornika wstępnego. Również odchody o większej zawartości suchej masy, jak obornik czy odchody drobiu mogą być poddawane fermentacji beztlenowej. Obornik musi być z reguły rozcieńczany, aby umożliwić przepompowanie; ponadto stały nawóz organiczny musi być jednorodny. O ile obornik znajduje obecnie w Polsce w całości wykorzystanie w rolnictwie jako nawóz naturalny, o tyle zagospodarowanie odchodów drobiu często nastręcza problemy. Fermy drobiu prowadzące chów bezściółkowy nie potrzebują gruntów do produkcji pasz, nie dysponują więc terenem, na którym mogłyby być stosowane odchody. W tej sytuacji fermentacja jest racjonalnym sposobem utylizacji odchodów i zmniejszenia obciążenia środowiska.
Tabela 2. Masa odchodów uzyskanych od różnych gatunków dorosłego drobiu

Źródło: Tronina S., Dobrzański Z., 2003, Warunki środowiskowe i dobrostan, oddziaływanie ferm drobiu na środowisko – nowe rozwiązania technologiczne w odchowie brojlerów. Prowadzenie i rozwój gospodarstw specjalizujących się w produkcji drobiu nieśnego i brojlerów. FAPA, MRiRW, s. 138-142, Kielce.
Odchody drobiu charakteryzują się znaczną zawartością suchej masy, dlatego niezbędne jest zastosowanie kosubstratów płynnych, które pozwolą na odpowiednie rozcieńczenie wsadu do poziomu poniżej 15% - jest to wartość graniczna dla procesu fermentacji mokrej. Do rozcieńczania odchodów może być zastosowana woda procesowa, której część jest następnie zawracana z odcieku do komory fermentacyjnej, co pozwala ograniczyć wykorzystanie czystej wody w celach produkcyjnych. Zamiast wody można też zastosować inne ciecze, jak np. serwatkę czy wywar; należy wówczas uwzględnić zawartość poszczególnych składników w ciekłym kosubstracie, gdyż mogą one wpływać znacząco na przebieg procesu. Budowa biogazowni przy fermie drobiu pozwala zagospodarować ciepło do ogrzewania budynków inwentarskich.
Odchody drobiu nie są łatwym surowcem dla procesu fermentacji metanowej. Najważniejszym utrudnieniem dla efektywnej ich fermentacji jest wysoka zawartość azotu w formie amonowej oraz substancji mineralnych, stanowiących popiół. Wysokie stężenie amoniaku jest toksyczne dla bakterii fermentacji metanowej. Problem ten można rozwiązać przez rozcieńczanie dodatkiem innych substancji (wody, kiszonki itp.), lub stosowanie specjalistycznych szczepów bakterii, odpornych na podwyższoną zawartość azotu amonowego.
Tabela 3. Skład odchodów drobiu w porównaniu do kiszonki kukurydzy

Źródło: Dach J., 2009: Możliwości i problemy przy wykorzystaniu pomiotu kurzego do produkcji biogazu. Spotkanie Hodowców Drobiu, Przysiek.


Strona została utworzona dzięki dofinansowaniu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Za jej treść odpowiada wyłącznie Fundacja na rzecz Rozwoju Polskiego Rolnictwa.