Kiszonka z kukurydzy
Najczęściej wykorzystywaną w biogazowniach kiszonką jest zakiszona sieczka z całych roślin kukurydzy. Zaletą tego gatunku jest przystosowanie do różnych warunków, dobre wykorzystanie składników pokarmowych, wysoki potencjał plonowania, odporność na monokulturę, duża wydajność biogazu, szeroki wybór odmian. Agrotechnika kukurydzy do produkcji biogazu powinna być taka sama jak przy produkcji paszowej. Przeprowadzając zabiegi ochronne (odchwaszczanie, opryski przeciwko chorobom i szkodnikom) należy ściśle przestrzegać okresów karencji, gdyż wprowadzenie do komory fermentacyjnej substancji biologicznie czynnych z pestycydów może spowodować zabicie życia biologicznego w komorze i zahamowanie fermentacji.

W produkcji kukurydzy na biogaz ważny jest dobór odmiany. Mieszańce wczesne i średniowczesne pozwalają na uprawę kukurydzy w płodozmianie zbożowym, gdzie pełni rolę fitosanitarną, a ponadto pozwalają na siew poplonów i zbóż ozimych dzięki temu, że potrzebują krótszego okresu wegetacji. Cecha ta umożliwia też późniejszy siew (np. w „mix-cropping” z sorgiem). Mieszańce późniejsze (FAO 260 i powyżej) pozwalają rozłożyć w czasie terminy zbioru i efektywnie wykorzystać możliwości techniczne i organizacyjne gospodarstwa. Odmiany biogazowe nieco różnią się składem chemicznym od paszowych, dlatego najkorzystniej jest wybrać odmianę, którą hodowca wskazuje jako biogazową.

Optymalny termin zbioru, najbardziej korzystny dla powstawania biometanu, ma miejsce przy zawartości suchej masy 30-35%. W tym okresie wegetacyjnym kukurydza jest w stadium dojrzałości mleczno-woskowej i woskowej ziarna. Cechuje się ona wówczas najbardziej korzystnymi proporcjami pomiędzy zawartością białka, tłuszczu, włókna surowego, jak również skrobi i cukru, które są najefektywniej wykorzystywane do produkcji biometanu. Wcześniejszy zbiór jest niewskazany, ze względu na niepełne wykształcenie ziarna i niskie wypełnienie skrobią. Wysoki poziom wilgotności (poniżej 30% suchej masy) w zielonce ma wpływ na koszty transportu biomasy z pola do silosu. Również wyciekanie soku z kiszonki o dużej wilgotności powoduje większe straty.

Tabela 2. Zależność między fazą wegetacji roślin kukurydzy zbieranej na kiszonkę a produkcją biogazu

Źródło: Podkówka W., 2006: Kukurydza – substrat do produkcji biogazu. Przegląd Hodowlany, 12, 26-29.

Kiszonki z innych roślin
Na cele biogazowe można wykorzystać trawy z łąk i upraw polowych. Optymalny termin zbioru zielonki łąkowej z przeznaczeniem na kiszonkę przypada na fazę wykształcenia wiech przez główne trawy wysokie. W tej fazie wegetacji zielonka zawiera 17-22% suchej masy. Dobre efekty uzyskuje się zakiszając porost łąkowy podsuszony do zawartości suchej masy 30-40%. Wyższa zawartość suchej masy nie jest zalecana, bowiem występują trudności z jej zakiszeniem. Długość sieczki powinna wynosić 4-8 mm. Wskazane jest stosowanie konserwantów ułatwiających proces fermentacji mlekowej.

Tabela 3. Wydajność biogazu z różnych substratów roślinnych

Źródło: Mystkowski E., 2009: Ma w sobie energię. Agroenergetyka 4(30), 25–26.

Trawy uprawiane na gruntach ornych także mogą być zakiszane, a następnie poddawane fermentacji. Zalecana jest uprawa następujących gatunków traw: rajgras wyniosły, wyczyniec łąkowy, tymotka łąkowa, życica wielokwiatowa, życica trwała, stokłosa bezostna, kostrzewa łąkowa, mietlica biaława. Zielonki należy kosić w fazie wyrzucania wiech lub kłoszenia, przy zawartości suchej masy około 20%, podsuszyć do 30-40% i zakiszać. Szczególnie zalecana jest życica wielokwiatowa, która już w trzeciej dekadzie kwietnia osiąga plon do 45 dt s.m./ha.

Cenne kiszonki dla biogazowni można także produkować z całych roślin zbożowych (GPS - Ganzpflanzensilage). Mogą to być zboża ozime (pszenica, żyto, pszenżyto) lub jare (jęczmień, owies) w czystym siewie lub w mieszance. Zbiór należy przeprowadzić w fazie dojrzałości mlecznej ziarna (ok. 25% suchej masy roślin). Zboża ozime, a zwłaszcza żyto na glebach słabych, których w Polsce jest dużo, może być cennym substratem do produkcji biogazu. Zaleca się stosowanie sieczkarni wyposażonej w walce zgniatające ziarna, szczególnie przy późniejszym terminie zbioru. Przy korzystnych warunkach pogodowych, optymalny termin zbioru jest krótki.

Nadają się do tego celu również korzenie i liście buraków, zwłaszcza półcukrowych i pastewnych ze względu na wysoki plon i znaczącą zawartość węglowodanów; liście i produkty uboczne z przetwórstwa buraka cukrowego (wysłodki, melasa), kiszonka ze słonecznika, żyta, sorga, lucerny oraz kiszonki z mieszanek zbożowo-strączkowych.

Różnicowanie doboru gatunków do uprawy dla biogazowni wynika z różnych przyczyn: konieczność wprowadzania płodozmianu, ograniczenie dopłat do uprawy kukurydzy w monokulturze, specyficzne warunki glebowe, dbałość o różnorodność biologiczną, możliwość uzyskania wyższych plonów niektórych roślin w porównaniu z kukurydzą, dysponowanie dużym obszarem trwałych użytków zielonych i inne. Wzrost zainteresowania produkcją biogazu powoduje, że firmy nasienne proponują nowe odmiany roślin, zalecane do przetwarzania na biogaz.