Ograniczanie zanieczyszczenia środowiska naturalnego.

Relacje energetyki i środowiska naturalnego są wielowątkowe, a kierunki rozwoju energetyki postrzegane i rozpatrywane najczęściej pod kątem głównie skutków negatywnych, jakie ten rozwój może wywołać w środowisku. Jak wiadomo, energetyka jest znaczącym źródłem emisji zanieczyszczeń. Z tego względu należy dążyć do rozwoju „czystej” energii a w przypadku energetyki tradycyjnej sięgać po nowoczesne rozwiązania i zdywersyfikować stosowane technologie i paliwa, a tym samym zmniejszać obciążenie środowiska naturalnego. Globalne założenia ograniczania tych zanieczyszczeń są uwarunkowane lokalnie, z uwagi na lokalizację surowców energetycznych, rozmieszczenie przemysłu energetycznego oraz występowanie odnawialnych źródeł energii lub możliwości ich wdrożenia. Istotne są więc lokalne aspekty tych relacji i uwarunkowań w kontekście rozwoju energetyki ograniczającego negatywny wpływ jej funkcjonowania na środowisko naturalne.⁴

Osiągnięcie celu, jakim jest ograniczenie zanieczyszczenia środowiska naturalnego, staje się możliwe, jeżeli na poziomie lokalnym w gminie zostaną podjęte następujące działania:

• Racjonalne gospodarowanie energią.
• Nastawienie się na wykorzystanie własnych źródeł energii.

Racjonalne wykorzystanie energii oznacza spalenie mniejszej ilości paliw dla osiągnięcia tego samego rezultatu użytkowego. Dodatkowo ma to przynajmniej dwie pożądane konsekwencje:

• zmniejszenie emisji dwutlenku węgla ze spalania paliw kopalnych, a zatem złagodzenie tempa wzrostu efektu cieplarnianego (ale nie zatrzymanie),
• zwolnienie tempa wyczerpywania paliw kopalnych, które będą nieodzowne do czasu, gdy postęp technologiczny pozwoli ludzkości zaspokajać swoje potrzeby energetyczne na nowo
• ze źródeł odnawialnych lub innych ekologicznie neutralnych.

Racjonalne gospodarowanie energią pozwala zaoszczędzić duże kwoty którymi można pokryć koszty inwestycji w energetyce. Poprzez podjęcie odpowiednich decyzji gmina może motywować i wspomagać mieszkańców w oszczędzaniu energii i ochronie środowiska. W gminach istnieje wiele możliwości racjonalnego gospodarowania energią. Znaczne oszczędności gmina może uzyskać dzięki zastosowaniu rozwiązań energooszczędnych, których przykładem może być termomodernizacja czy zarządzanie zużyciem energii w szkołach, szpitalach i budynkach administracyjnych. Władza samorządowa gminy powinna zlecać tworzenie lokalnych programów poszanowania energii, które zmuszałyby producentów oraz dostawców energii i paliw do ekonomicznie uzasadnionych działań. Gmina może także wprowadzać nowe technologie alternatywne, których zastosowanie umożliwia redukcję lub eliminowanie emisji substancji mogących mieć szkodliwy wpływ na warstwę ozonową.

Działaniem minimalizującym zużycie energii i wpływ na środowisko jest recykling i kompostowanie odpadów, jak również zmniejszanie ilości ich wytwarzania. Gmina może w tym zakresie skierować swe działania na modernizację wysypiska i przystosowanie go do segregacji odpadów oraz przygotowanie bazy technicznej i utworzenie stanowisk pracy dla osiągnięcia zamierzonego efektu ekologicznego, gmina może również wykorzystać biogaz z wysypisk odpadów komunalnych.

„Większe dochody przynosi inwestowanie w oszczędność energii, niż jej dostawy” – stwierdzili w 1987r., specjaliści Międzynarodowej Agencji Energetyki, uznając, że energetyka jest głównym sprawcą degradacji środowiska i to w skali globalnej. Dlatego też problemy jego ochrony mają charakter nie tylko lokalny, ale międzynarodowy. Wzrost zużycia energii może spowodować szybkie wyczerpanie konwencjonalnych zasobów energii w związku z tym podejmowane są nowe inicjatywy mające na celu przeciwdziałanie temu zagrożeniu w szczególności poprzez większe wykorzystanie energii ze źródeł odnawialnych.

Promowanie źródeł energii odnawialnej - zwłaszcza energii wiatrowej, wodnej, słonecznej i pochodzącej z biomasy – powinno znaleźć się w centrum uwagi władz gminy z następujących powodów:

• energetyka odnawialna przyczynia się do zmniejszenia emisji dwutlenku węgla,
• zwiększenie udziału energii odnawialnej w bilansie energetycznym prowadzi do większego zrównoważenia,
• zwiększenie wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych podnosi bezpieczeństwo dostaw energii, zmniejszając uzależnienie gminy od dostaw nośników energetycznych z zewnątrz

Wykorzystanie czystych źródeł stanowi jeden z warunków zrównoważonego rozwoju, przynoszącego wymierne efekty ekologiczne i energetyczne.

Zainteresowanie inwestowaniem w energetykę opartą na źródłach odnawialnych ze strony gmin jest jeszcze jednak stosunkowo niewielkie. Wydaje się, że główną barierą w rozwoju energetyki odnawialnej są ceny energii pozyskiwanej z tych źródeł. Należy jednak pamiętać, że zaletą tej energii ma być to, iż jest ona produkowana w sposób nieszkodliwy dla środowiska, a nie jej cena.⁵

Rozwojowi energetyki odnawialnej sprzyjają przede wszystkim prywatni inwestorzy. Należy sobie zdawać sprawę, że energetyka odnawialna nie zastąpi innych źródeł energii, nie może bowiem obyć się bez zabezpieczenia w postaci stałych źródeł prądu. Atrakcyjność energii odnawialnej dla gmin wiąże się z jej lokalnym charakterem (w większości zasila lokalnych odbiorców), co prowadzi do ograniczenia strat przesyłu i do zwiększenia efektywności energetycznej. Wykorzystanie lokalnych zasobów przekłada się wprost na wzrost bezpieczeństwa energetycznego gminy poprzez zróżnicowanie źródeł energii.

Rozwijanie energetyki odnawialnej może przyczynić się do poprawy warunków życia społeczności lokalnych, gdyż stwarza – według oceny Europejskiego Centrum Energetyki Odnawialnej – pięciokrotnie większe zapotrzebowanie na miejsca pracy niż przedsiębiorstwa zajmujące się pozyskiwaniem i wykorzystaniem paliw kopalnych. Sprzyja też rozwojowi przedsiębiorczości przy jednoczesnym braku szkodliwego oddziaływania na środowisko.

Dla pełniejszej i skuteczniejszej realizacji celu, jakim jest ograniczanie zanieczyszczenia środowiska naturalnego konieczne, wydaje się być zadeklarowanie woli współpracy w tym kierunku nie tylko gminy, ale także przedsiębiorstw energetycznych i społeczności lokalnych.

 

Literatura:

⁴  H. Rechul: Ograniczanie zanieczyszczenia środowiska, Przegląd Komunalny nr 10/ 2005.

⁵ H. Rechul: Zielona Energia, Energia nr 1-2/ 2003 oraz Ekologiczny prąd za zbyt duże pieniądze, Świat Energii nr 1/2004.