Wstępne analizy wskazują, że rozwój generacji rozproszonej może przyczynić się do rozwoju lokalnego. Wśród potencjalnych korzyści należy przede wszystkim wymienić [Kłos 2012]:

-       zmniejszenie skutków dużych awarii elektrowni systemowych;

-       tworzenie i rozwój lokalnych rynków energii;

-       rozwój lokalnej polityki energetycznej;

-       ograniczenie strat mocy czynnej i biernej na przesył i dystrybucję (źródło zainstalowane blisko odbiorcy);

-       znaczna redukcja wpływu sektora energetycznego na środowisko wynikająca z odchodzenia od energetyki węglowej i wprowadzenia na szeroką skalę technologii OZE i wysokosprawnej kogeneracji wykorzystującej paliwa gazowe;

-       poprawa parametrów jakościowych energii elektrycznej i wynikająca z tego poprawa obsługi odbiorców końcowych;

-       uniknięcie lub odsunięcie w czasie modernizacji, bądź rozbudowy linii elektroenergetycznych WN i NN;

-       zacieśnianie więzi pomiędzy nauką a przemysłem – różnorodność techniczna powinna przełożyć się na potrzebę opracowywania i wdrażania innowacyjnych rozwiązań technologicznych i kształcenie w tej dziedzinie nowoczesnej, wszechstronnej kadry inżynierskiej (transfer technologii i wiedzy);

-       wpływ na rozwój nowoczesnego proekologicznego sektora transportowego (nowoczesna kolej i pojazdy elektryczne);

-       stymulacja nowej gałęzi gospodarki (mikrosieci elektroenergetyczne wraz z zapleczem organizacyjno-technicznym);

-       realizacja celów polityki 3 x 20 oraz innych dyrektyw energetycznych i środowiskowych Unii Europejskiej;

-       aktywny udział odbiorcy w rynku energii.

Generacja rozproszona wraz z odnawialnymi źródłami energii umożliwia wprowadzanie w życie podstawowych zasad, będących priorytetowymi dla gospodarczego rozwoju każdego państwa, a w szczególności polityki energetycznej, w tym: kluczowej w obecnych czasach, niezależności energetycznej.

Znaczny wzrost zainteresowania odnawialnymi źródłami energii nastąpił w latach dziewięćdziesiątych. Wynika to z korzyści, jakie przynosi ich wykorzystanie zarówno dla lokalnych społeczności - zwiększenie poziomu bezpieczeństwa energetycznego, stworzenie nowych miejsc pracy, promowanie rozwoju regionalnego, jak również korzyści ekologicznych, przede wszystkim ograniczenie emisji dwutlenku węgla. Odnawialne źródła energii mogą stanowić istotny udział w bilansie energetycznym poszczególnych gmin czy nawet regionów naszego kraju. Mogą przyczynić się do poprawy zaopatrzenia w energię na terenach o słabo rozwiniętej infrastrukturze energetycznej. Potencjalnie największym odbiorcą energii ze źródeł odnawialnych może być rolnictwo, a także mieszkalnictwo i komunikacja.

Eksploatacja niezależnych źródeł mocy przynosi korzyści zarówno ich użytkownikom jak i zakładom energetycznym. Rozmieszczenie rozproszonych źródeł w pobliżu odbiorców zmniejsza straty przesyłu, obniża koszty dostawy energii, ogranicza bądź odracza potrzeby rozbudowy sieci, a także redukuje ewentualne deficyty mocy w szczycie energetycznym. Natomiast odbiorca zasilany z niezależnego źródła uzyskuje obniżenie kosztów pobieranej energii z jednoczesną poprawą jej jakości i niezawodności dostawy. Dodatkowe korzyści ekonomiczne występują przy skojarzonym wytwarzaniu energii elektrycznej i cieplnej oraz sprzedaży nadwyżek energii do sieci. Mimo, iż niejednokrotnie niezależne elektrownie korzystają z miejscowego, łatwo dostępnego i taniego paliwa, to nie są nadal konkurencyjne ekonomicznie dla wielkich wytwórców energii elektrycznej lub cieplnej. Niemniej jednak coraz częściej wyżej wymienione korzyści i zalety zdecentralizowanej energetyki przesądzają o jej wyborze przez potencjalnych inwestorów i użytkowników. Trend ten ujawnia się z narastającą siłą nawet na zliberalizowanym amerykańskim rynku energetycznym [Smith 2002].

Za jeden z najbardziej przyszłościowych kierunków generacji rozproszonej wśród OZE uznaje się produkcję biogazu rolniczego. W dyrektywie 2009/28/WE[1] w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnychpodkreślono, że „wykorzystanie surowców rolnych, takich jak nawóz pochodzenia zwierzęcego czy mokry obornik oraz innych odpadów zwierzęcych i organicznych do wytwarzania biogazu, dzięki wysokiemu potencjałowi oszczędności w emisji gazów cieplarnianych daje znaczne korzyści dla środowiska zarówno przy wytwarzaniu energii ciepła i elektrycznej, jak i stosowaniu jako biopaliwo. Instalacje na biogaz dzięki zdecentralizowanemu charakterowi i regionalnej strukturze inwestycyjnej mogą wnieść znaczący wkład w zrównoważony rozwój obszarów wiejskich i stwarzać nowe perspektywy zarobku dla rolników”. Z tego dokumentu wynika też, że największe znaczenie spośród odnawialnych źródeł energii w dalszym ciągu będzie miała biomasa, chociaż jej udział w bilansie energii finalnej z OZE w 2020 roku w porównaniu do 2010 roku zmniejszy się z 62,9 do 60,7%. W Polsce udział biomasy był jeszcze wyższy i w 2012 roku wynosił 95%. Główne korzyści z energetycznego wykorzystania biomasy wg Korycińskiej [2009] to:

-       rozwój lokalny i regionalny, gdyż wykorzystuje zasoby lokalne, a wartość dodana z produkcji OZE pozostaje w regionie (dodatkowe miejsca pracy, niższe koszty pozyskania energii elektrycznej i cieplnej);

-       szansa na zagospodarowanie odpadów czy produktów ubocznych z produkcji rolnej;

-       zapewnienie własnego i niezależnego źródła energii elektrycznej i cieplnej (uniezależnienie od dużych dostawców), dywersyfikacja źródeł wytwarzania energii elektrycznej i cieplnej;

-       brak konieczności rozbudowywania sieci elektrycznych – możliwość dostarczania energii do obszarów bez rozbudowanej sieci elektrycznej;

-       czystsze środowisko: ograniczenie emisji metanu i podtlenku azotu, zmniejszenie efektu cieplarnianego, zmniejszenie zanieczyszczenia wód podziemnych i gruntowych (produkcja nawozu organicznego), zmniejszenie emisji odorów, rozwiązanie problemu odpadów organicznych;

-       dodatkowe źródło dochodów w gospodarstwie rolnym lub źródło zmniejszenia wydatków na energię (stabilne ceny energii);

-       uprawa biomasy do celów energetycznych przyczyni się do pełnego wykorzystania potencjału ziemi uprawnej (zagospodarowanie gruntów odłogowanych);

-       rozwój energetyki rozproszonej: zmniejszanie strat przesyłu energii elektrycznej;

-       zrównoważony rozwój rolnictwa.

Grzebisz [2009] korzyści te usystematyzował następująco:

1. Produkcyjne:

-       pozyskiwanie metanu z tzw. surowców odnawialnych;

-       wykorzystanie odpadu pofermentacyjnego jako nawozu organicznego.

2. Ekologiczno-środowiskowe:

-       ochrona klimatu ziemskiego poprzez zmniejszenie niekontrolowanej emisji gazowych związków:

-                 węgla (CO₂, CH₄),

-                 azotu;

-       ochrona obecnego stanu i estetyki lokalnego środowiska poprzez:

-                 eliminację odorów;

-                 ograniczenie aktywności patogenów chorobotwórczych;

-                 szkodników w nawozach naturalnych;

-                 naturalną sanitację odchodów zwierzęcych;

-       zwiększenie stopnia kontroli recyklingu materii organicznej i składników

     mineralnych;

-       zmniejszenie żywotności nasion chwastów roślin uprawnych.

3. Ekonomiczne:

-       lokalna dywersyfikacja źródeł energii;

-       zwiększenie zasobów stałych miejsc pracy;

-       dodatkowe źródło dochodu dla przedsiębiorstw rolnych.

Wg Ciurzyńskiego [2009] do tych korzyści należy dodać wyższą wartość nawozów pochodzącychz biogazowni, są bowiem bogatsze w składniki odżywcze, a przede wszystkim bardziej przyswajalne przeznawożoną roślinność. W efekcie notujemy nie tyko zmniejszenie wykorzystywania nawozówsztucznych, ale także polepszenie jakości gleb oraz wód w okolicach biogazowni.

Oprócz korzyści, jakie energetyka odnawialna niesie dla środowiska naturalnego, upatruje się w niej również czynnika stymulującego rozwój gospodarczy i społeczny na poziomie regionalnym i lokalnym. Firmy inwestujące w zieloną energię wprowadzają nowe technologie, tworzą lokalne rynki pracy, wzmacniają rynek usług, przyczyniając się bezpośrednio do wzrostu innowacyjności danej jednostki terytorialnej, promocji jej wizerunku i w rezultacie do rozwoju lokalnego.

Łańcuch dostaw odnawialnych źródeł energii jest szansą na bardziej dynamiczny rozwój obszarów wiejskich i ma korzystny wpływ na: lokalną aktywność gospodarczą, ochronę środowiska, przychody do budżetu gminy, napływ kapitału, poziom bezrobocia, koszty zużycia energii (cieplnej i elektrycznej), promocję terenu oraz warunki i standard życia mieszkańców [Milewski 2011]. Energetyka rozproszona wymaga współpracy lokalnych producentów i instytucji publicznych w zakresie transferu wiedzy, wymiany doświadczeń i często wspólnego planowania produkcji. Nowe rozwiązania i technologie wymagają często indywidualnego zaangażowania i podnoszenia kwalifikacji, co przejawia się rozwojem kapitału ludzkiego [Zarębski 2011].

W przyjętym przez Radę Ministrów w 2010 roku dokumencie „Kierunki rozwoju biogazowni rolniczych w Polsce w latach 2010-2020”, zapisano, że realizacja tego programu pozwoli na osiągnięcie następujących celów prorozwojowych [Kierunki 2010]:

-       poprawę bezpieczeństwa energetycznego kraju przez zwiększenie zaopatrzenia w energię na odnawialnych nośnikach energii wytwarzanych z surowców krajowych;

-       oparcie znaczącej części dostaw gazu, energii elektrycznej i energii cieplnej oraz biogazu rolniczego jako paliwa transportowego na wielu lokalnych wytwórniach biogazu, co stworzy możliwość dostawy biogazu rolniczego o jakości gazu ziemnego dla wielu mieszkańców wsi i miasteczek oraz podmiotów gospodarczych;

-       tworzenie tzw. lokalnych łańcuchów wartości dodanej m.in. przez aktywizację gospodarczą wsi oraz zwiększenie zatrudnienia wśród społeczności lokalnej orazjednostek gospodarczych branży rolniczej i związanej z energetyką odnawialną (green jobs);

-       pobudzenie rozwoju lokalnej przedsiębiorczości związanej z wykorzystaniem lokalnie generowanego ciepła;

-       poprawę infrastruktury energetycznej i wzrost konkurencyjności polskiego rolnictwa (tzw. rozproszona infrastruktura energetyczna);

-       wytwarzanie istotnych ilości energii elektrycznej i cieplnej z surowców niekonkurujących z rynkiem żywności, określanych jako produkty uboczne rolnictwa oraz pozostałości przemysłu rolno-spożywczego;

-       wykorzystanie możliwości rolnictwa przyjaznego środowisku na obszarach Natura 2000 w celu rozwoju wykorzystania odnawialnych źródeł energii;

-       wzrost dochodów własnych samorządów gminnych;

-       pozyskanie znacznych ilości wysokiej jakości przyjaznych dla środowiska nawozów organicznych w formie pozostałości pofermentacyjnych substratu pochodzenia rolniczego oraz w formie granulatu;

-       energetyczne wykorzystanie pozostałości organicznych, które emitują do środowiska gazy cieplarniane.

Stosunkowo łatwymi do wyceny są bezpośrednie korzyści, które uzyskują gminy z tytułu podatku od nieruchomości, który zasila budżety gmin zależy od lokalnych stawek podatkowych i powierzchni gruntów zajętych pod biogazownię i urządzenia towarzyszące. Na podstawie cytowanej literatury oraz przeprowadzonych wywiadów z zarządcami biogazowni, wpłaty z tego tytułu wynoszą od około 80 do 240 tys. zł/rok.

Znaczenie biogazowni dla rozwoju lokalnego bardzo dobrze odzwierciedla pogląd Schumachera [1981], który pisał:

1. „Miejsca pracy trzeba tworzyć na obszarach, gdzie dziś właśnie żyją ludzie, a nie w miastach, do których emigrują;
2. Stosowane metody wytwarzania powinny być na tyle proste, by minimalizować popyt na wysokie kwalifikacje, i to nie tylko w bezpośredniej produkcji, ale i w sferze podaży surowcowej, w systemie organizacyjnym, finansowaniu, marketingu itp.
3. Towary należy produkować głównie z surowców lokalnych i na potrzeby rynków lokalnych.

Literatura

1. Ciurzyński L. 2009: Biogazownia rolnicza odnawialnym źródłem energii. W: Odnawialne źródła energii nowym wyzwaniem dla obszarów wiejskich w Polsce. Fundacja Programów Pomocy dla Rolnictwa FAPA, Warszawa, s. 39-42.
2. Ekonomiczne i prawne aspekty wykorzystania odnawialnych źródeł energii w Polsce. Europejskie Centrum Energii Odnawialnej oraz Instytut Budownictwa, Mechanizacji i Elektryfikacji Rolnictwa, Warszawa 2000, s. 109-114.
3. Grzebisz W., Przygocka-Cyna K., Łukowiak R.2009: Rolnicze zagospodarowanie odpadu pofermentacyjnego z biogazowni rolniczej – ograniczenia i skutki. W: Odnawialne źródła energii nowym wyzwaniem dla obszarów wiejskich w Polsce. Fundacja Programów Pomocy dla Rolnictwa FAPA, Warszawa, s. 21-28.
4. Jóźwiak M. 2011: Ekonomika biogazowi, nakłady inwestycyjne, koszty, strumienie dochodów. Biogazownie rolnicze - mity i fakty. FDPA Warszawa, s. 67-77.
5. Kierunki rozwoju biogazowni rolniczych w Polsce w latach 2010-2020. Ministerstwo gospodarki, Warszawa 2010.
6. Kłos M. 2012: Generacja rozproszona w krajowym systemie elektroenergetycznym – korzyści i problemy. W: Generacja rozproszona w nowoczesnej polityce energetycznej – wybrane problemy i wyzwania. NFOŚiGW, s. 29-33.
7. Korycińska A.2009: Stan rozwoju sektora bioenergii. W: Odnawialne źródła energii nowym wyzwaniem dla obszarów wiejskich w Polsce. Fundacja Programów Pomocy dla Rolnictwa FAPA, Warszawa, s. 6-16.
8. Milewski L. 2011: Oddziaływanie łańcuchów dostaw energii odnawialnej na rozwój obszarów wiejskich. Roczniki Stowarzyszenia Ekonomistów Rolnictwa i Agrobiznesu, t. XIII, z. 4, s. 129-132.
9. Polityki energetyczna Polski do 2030 roku. Ministerstwo gospodarki, Warszawa 2009.
10. Pracując dla klimatu. Zielone miejsca pracy w Polsce. Greenpeace Polska. 2011.
11. Schumacher E. F. 1981: Małe jest piękne. PIW Warszawa, s. 198-199.
12. Smith J. 2002: Distributed generation coming into focus. Power Engineering nr 4.
13. Zarębski P. 2011: Rola odnawialnych źródeł energii w budowaniu spójności i konkurencyjności obszarów wiejskich. Roczniki Stowarzyszenia Ekonomistów Rolnictwa i Agrobiznesu, t. XIII, z. 4, s. 187-190.
14. Żmuda K. 2009:Potencjał biomasy do produkcji biogazu rolniczego w Polsce. W: Odnawialne źródła energii nowym wyzwaniem dla obszarów wiejskich w Polsce. Fundacja Programów Pomocy dla Rolnictwa FAPA, Warszawa, s. 17-20.

[1] L 140 PL z 05 czerwca 2009 r.